Nghề thiết kế chip vốn dĩ là nghề thuần về kỹ thuật, các công đoạn làm ra sản phẩm đều là các quy trình kỹ thuật. Đây cũng là ngành có ít sự chia sẻ giữa các công ty cùng lĩnh vực bởi yêu cầu bảo mật. Dù đã hơn 20 năm từ khi xuất hiện tại VN, nhưng những hiểu biết công cộng về ngành này vẫn rất hạn chế và gói gọn trong “nội bộ”. Do vậy, với xu hướng đầu tư mạnh mẽ và nhu cầu chip toàn cầu mạnh mẽ gần đây thì thông tin về ngành này trở nên hấp dẫn, được nhiều người quan tâm.

1. Kỹ sư thiết kế chip có thu nhập rất “khủng” ?

Trong hợp đồng giữa người lao động và bất kỳ công ty nào luôn quy định những thông tin trong hợp đồng đó là bảo mật, bao gồm thông tin về mức lương. Do vậy, người ta thường dùng mức lương giả thiết hoặc nội suy theo công thức nào đó vốn dĩ không chính xác. Nếu mang con số đó đi so sánh và kết luận rằng lương của ngành thiết kế chip là “khủng” là “cao ngất ngưởng” là điều thiếu cơ sở.

Đa số các công ty đều là công ty của các nước tư bản lớn như Mỹ, Nhật, Hàn… Họ đến Việt Nam vì sự thiếu hụt nhân sự ở đất nước họ, hoặc tìm giải pháp cho bài toán giảm chi phí thông qua nguồn lao động có giá rẻ. Riêng với thông tin “công ty nước ngoài”, đã tạo ấn tượng rằng nghề này hẳn lương sẽ rất cao, trả bằng đô..

Mặc khác, khi cơn sốt nhân lực từ những năm 2010-2020, đã có một lượng kỹ sư có năng lực cao, nhiều kinh nghiệm, được săn đón. Các công ty có nhu cầu sẵn sàng trả những mức lương cao, vượt qua mức trung bình.

Sự thật hiển nhiên là những người giỏi, có đủ năng lực, phẩm chất thì việc họ được trao trọng trách, được đãi ngộ tốt hơn và nhiều cơ hội việc làm hơn. Đó là tình huống công ty của bạn đang làm có kết quả kinh doanh tốt, ngược lại, bạn khó có thể trông đợi vào một kết quả tăng lương khả quan nếu tình hình tài chính không được tốt đẹp.

Trong thực tế, những người này không chiếm đa số, nếu không muốn nói là thiểu số. Tính trung bình, mức lương ngang ngửa những ngành IT, hoặc công nghệ khác cùng thời kỳ. Mức tăng lương giao động từ 5-20%/năm tùy theo năng lực. Có thể hiểu, ngành thiết kế chip có thu nhập nằm trong nhóm trung bình đến cao. Muốn có một mức thu nhập cao, kỹ sư phải là người có giá trị tương ứng, thời gian làm việc của họ đủ lâu và công ty có kết quả kinh doanh thuận lợi.

2. Có thể nhận thu nhập cao hơn nhờ vào việc làm thêm giờ ?

Việc làm thêm giờ là điều thường xuyên xảy ra ở các công ty. Nguyên nhân đến từ nhiều phía. Thiết kế có nhiều vấn đề từ gốc nhưng đội kỹ sư chưa được lường trước, dẫn đến sai lầm trong đánh giá và thiếu sự chuẩn bị về nhân lực, buộc kỹ sư phải tăng ca, thêm giờ làm; kỹ sư có chất lượng không đủ đáp ứng công việc; trình độ quản lý dự án, quản lý rủi ro kém của managers; thiếu hụt license; trao đổi giữa các team kém hiệu quả, dẫn đến trì trệ trong việc giải quyết các vấn đề kỹ thuật…

Các lý do trên đều dẫn đến 1 kết quả: cần tăng cường độ và thời lượng làm việc để quyết các công việc phát sinh, cân bằng lại tiến độ dự án hoặc giữ nguyên cường độ làm việc của kỹ sư và tăng số lượng của kỹ sư lên.

Trước đây, một số công ty có chính sách trả tiền thêm cho kỹ sư nếu họ làm thêm giờ. Việc làm thêm giờ cũng được quản lý và cho phép bởi cấp trên. Việc này mang ý nghĩa đơn thuần là, các vấn đề phát sinh, cần thời gian làm việc phát sinh. Và vì nó nằm ngoài thời gian trên hợp đồng (8 tiếng/ngày, 40 tiếng/tuần), nên công ty có nghĩa vụ trả thêm tiền là hợp lý.

Ở một khía cạnh khác, sẽ bất công cho công ty nếu trả tiền thêm giờ cho nhân viên vì sự yếu kém và sai sót của chính nhân viên đó, kể cả những sự tiêu cực như cố tình trì hoãn trong thời gian làm việc theo quy định. Những trường hợp nghỉ dài ngày và không bắt kịp được tiến độ sau khi quay trở lại làm việc sẽ không hợp lý nếu được trả thêm tiền ngoài giờ.

Hiện tại, số công ty còn duy trì hình thức này hầu như không còn. Thay vào đó, quản lý dự án và khả năng làm chủ tiến độ được cải thiện. Dự án được thực hiện với những margin cho tiến độ và phân công công việc hợp lý, khoa học hơn. Cách làm này thường gặp ở những công ty nhiều năm kinh nghiệm, với các dự án có tính kế thừa, lịch sử các bug/issue/learning được kiểm soát tốt hơn.

3. Làm quản lý lương cao hơn nhân viên kỹ thuật, ngồi mát ăn bát vàng ?

Việc phân cấp nhân sự trong một công ty được thực hiện theo khá nhiều phong cách. Điều này tùy vào triết lý quản lý, văn hoá làm việc của công ty đó. Có 2 hình thức chính là quản lý theo chức năng kỹ thuật và quản lý theo đơn vị đầu người, điều này có trong lựa chọn sự nghiệp của các công ty. Các hình thức này sẽ được chia sẻ cụ thể ở bài viết khác.

Hầu hết các quản lý, kể cả các vị trí cấp cao trong công ty ngoại trừ quản lý nhân sự (HR), quản lý tài chính (CFO)… đều xuất phát từ kỹ thuật. Do đó, họ đều là người có kỹ năng làm việc kỹ thuật rất tốt, và chắc chắn, họ là người ưu tú về kỹ thuật ở trong team. Những người này thường chiếm thiểu số và được xem là hạt nhân của team.

Để làm được vị trí quản lý, sự am hiểu về kỹ thuật là điều tối cần thiết. Ngoài ra, kinh nghiệm của họ trong việc quản lý dự án, quản lý tiến độ cũng vượt trội so với những người còn lại. Khi làm kỹ sư, phân bố thời gian cho kỹ thuật và quản lý là vào khoảng 80/20. Lúc này, chủ yếu là tự quản lý công việc, hoặc quản lý việc làm của một nhóm nhỏ vài người. Khi đảm nhận vị trí quản lý, thời gian cho việc quản lý tăng lên. Không chỉ có vậy, chất xám đòi hỏi cho việc quản lý cũng khác với kỹ thuật. Ngoài ra, tùy mức độ và độ lớn của team mà thời gian dành cho việc làm kỹ thuật của họ là ít hay nhiều.

Trong thực tế, những người trốn việc, lười, hoặc không có đóng góp vào dự án thì sớm muộn cũng sẽ bị đào thải. Đó là điều dễ hiểu. Thế nên đa số quản lý là những người tài giỏi và có năng lực thật sự. Và vì vậy, họ xứng đáng với mức lương cao hơn vì những đóng góp của mình.

Hiện nay, sự phân cấp về quản lý của các team thiết kế vẫn còn. Họ có trách nhiệm quản lý về phân bổ nguồn lực, đào tạo, tuyển dụng, cũng như quản lý kỹ thuật cho dự án. Ngoài ra, họ cũng tham gia làm việc như một kỹ sư bình thường, tuỳ theo quỹ thời gian, chất lượng của đồng đội và tình hình của dự án. Thật sự, hầu hết các vị trí quản lý trong công việc làm chip đều phải là người có năng lực toàn diện ở kỹ thuật và quản lý. Không có chuyện làm quản lý sẽ là ngồi “chỉ tay 5 ngón”, hoặc “ngồi mát ăn bát vàng”.

4. Nhảy việc là một cách để tăng lương?

Với nhu cầu nhân sự ngày càng tăng của các công ty thiết kế, cơ hội việc làm cho các kỹ sư có kinh nghiệm ngày nhiều. Các công ty khi có dự án và cần người làm, sẵn sàng trả một mức lương cao hơn hiện tại của kỹ sư để có được hợp đồng lao động với họ. Và một thực tế rõ ràng rằng, hiếm có trường hợp nào kỹ sư nhảy việc, lựa chọn một công ty mới với mức lương thấp hơn mức hiện tại. Nhưng nói nhảy việc là cách để có mức lương mới cao hơn thì còn nhiều thứ phải suy nghĩ.

Thứ nhất, nếu nhảy việc 1 cách thường xuyên (dưới 2 năm 1 lần), các bạn sẽ bị đánh giá thấp về “lòng trung thành”. Vì đơn giản, nếu các bạn trung thành nhất định với công ty và có năng lực tốt, đương nhiên sẽ được đối xử tốt ở công ty hiện tại. Điều này sẽ giữ bạn ở lại công ty lâu hơn. Do đó, với lịch sử nhảy việc dày, bạn càng ngày sẽ càng khó có được việc mới. Nói chung, việc nhảy việc thường xuyên là một điểm trừ trong mắt các nhà tuyển dụng hơn là điểm cộng.

Thứ 2, kỹ năng của các bạn về kỹ thuật sẽ không sâu. Trung bình thời gian hoà nhập và hiểu tương đối một nhóm công việc (RTL, DV, PD..) cho một số sản phẩm nhất định thường là 2 năm. Do đó, với thời gian 2 năm tại mỗi công ty, bạn chỉ kịp hiểu về cơ bản, về cách thực thi công việc theo luồng của leader. Thời gian đó là chưa đủ để bạn trở thành chuyên gia. Đó là còn chưa tính đến việc bạn được giao những mảng kỹ thuật khác nhau, nhưng thiết kế khác nhau khiến kinh nghiệm của bạn không được tiếp nối và phát huy tối đa, vô tình sẽ làm bạn trở thành người không chuyên sâu, dù số năm kinh nghiệm của bạn khá nhiều.

Một số trường hợp nhảy việc nhiều là do các nguyên nhân khác, không tránh khỏi. Ví dụ như thay đổi chỗ ở, không phù hợp với công việc hiện tại, công ty có tình hình kinh doanh không khả quan kéo dài, công ty cắt giảm nhân sự, công ty huỷ một mảng công việc… Trong những trường hợp như vậy, nghỉ việc mang tính tự nhiên hơn.

Nhìn chung, nhảy việc có nhiều lý do và với tình trạng hiện tại thì nhảy việc luôn mang lại mức thu nhập cao hơn. Đa số các trường hợp nhảy việc đều có được mức lương tốt hơn công ty cũ. Tuỳ vào nhu cầu của công ty và năng lực thật sự của bạn mà mức tăng sẽ tương ứng. Tuy nhiên, không nên xem nhảy việc là một động cơ để tăng thu nhập và lạm dụng nó, vì điều này về lâu dài, có thể gây ra những hiệu ứng không tốt đến kỹ năng kỹ thuật của bạn và ấn tượng của nhà tuyển dụng về bạn.

Còn tiếp!